Gezegen oluşumundaki kayıp halka bulundu

Dünya’dan yaklaşık 350 ışık yılı uzaklıkta yer alan V1298 Tau sistemi, henüz 20 milyon yaşında olmasıyla kozmik ölçekte bir 'bebek' olarak nitelendiriliyor. Güneş Sistemi’nin 4,5 milyar yıllık devasa yaşıyla kıyaslandığında bu sistem, gezegenlerin çocukluk evrelerini gözlemlemek için eşsiz bir fırsat sunuyor. Araştırmacılar, bu sistemdeki dört gezegenin yoğunluğunu o kadar düşük buldu ki, bu dünyaları tanımlamak için 'strafor' benzetmesini kullandı.

GEZEGENLER NEDEN ZAYIFLIYOR?

Japonya Ulusal Astronomi Gözlemevi’nden Doç. Dr. John Livingston liderliğindeki çalışma, bu şişkin gezegenlerin aslında bir geçiş evresinde olduğunu kanıtladı. Bulgulara göre, yeni doğmuş gaz ve toz disklerinden kopan bu yapılar, Samanyolu Galaksisi’nde sıkça rastladığımız olgun sistemlerin 'ataları' konumunda.

Zamanla bu devasa ve hafif gezegenler, yıldızlarından gelen yoğun radyasyonun etkisiyle kalın atmosferlerini kaybedecek. Bu sürecin sonunda, günümüzde sıkça gözlemlenen ancak kökeni tam olarak bilinmeyen 'süper-Dünya' ve 'alt-Neptün' sınıfı kompakt gezegenlere dönüşecekler.

ON YIL TAKİP EDİLDİ

V1298 Tau çevresindeki hareketlilik, ilk kez 2019 yılında NASA’nın Kepler Uzay Teleskobu verileriyle fark edilmişti. Gezegenlerin kütlelerini ve yörüngelerini tam olarak belirlemek isteyen bilim insanları; hem uzayda hem de yeryüzünde bulunan altı farklı teleskopla on yıl süren dev bir gözlem kampanyası yürüttü.

Özellikle sistemin en dışındaki "V1298 Tau e" gezegeninin yörüngesinin kesinleşmesi, taşları yerine oturttu. Yapılan ölçümler, Dünya’dan 10 kat daha büyük olan bu gezegenlerin, kütle bakımından beklenmedik derecede hafif olduğunu ortaya koydu.

V1298 Tau sistemi, sahip olduğu dört büyük gezegenin birbirine çok yakın yörüngelerde dönmesiyle de dikkat çekiyor. Bugüne kadar incelenen 500’den fazla çoklu gezegen sistemi arasında bu yoğun ve büyük dizilime sadece 'Kepler-51' sisteminde rastlanmıştı.